Το Los Angeles County Museum of Art ανακοίνωσε στις 22 Οκτωβρίου ότι θα δεχθεί περισσότερα από 200 έργα ιστορικής και σύγχρονης ψηφιακής τέχνης από μέλη της ομάδας υποστηρικτών Digital Leaders και άλλους συλλέκτες. Η δωρεά δεν θα ολοκληρωθεί άμεσα, αλλά θα ενταχθεί στη συλλογή του μουσείου σταδιακά μέσα στα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του LACMA[1], το σύνολο καλύπτει έργα από τα μέσα του 20ού αιώνα έως σήμερα. Περιλαμβάνει δημιουργίες της προδικτυακής περιόδου, διαφορετικά ψηφιακά μέσα και πρόσφατα έργα που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη. Το μουσείο παρουσιάζει την κίνηση ως επέκταση της μακρόχρονης ενασχόλησής του με τη σχέση τέχνης και τεχνολογίας.
Η ανακοίνωση έχει ιδιαίτερο βάρος επειδή δεν αφορά μόνο μια προσωρινή έκθεση. Η είσοδος των έργων στη μόνιμη συλλογή σημαίνει ότι η ψηφιακή τέχνη αντιμετωπίζεται ως υλικό που πρέπει να τεκμηριωθεί, να συντηρηθεί, να μελετηθεί και να επανεκτεθεί με τους ίδιους θεσμικούς όρους που ισχύουν για παλαιότερα καλλιτεχνικά μέσα. Για ένα μουσείο εγκυκλοπαιδικού χαρακτήρα, αυτή η μετατόπιση επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο γράφεται η ιστορία της τέχνης.
Από το λογισμικό στη μουσειακή ευθύνη
Η απόκτηση ψηφιακών έργων δημιουργεί απαιτήσεις που δεν εξαντλούνται στην αποθήκευση ενός αρχείου. Ένα έργο μπορεί να εξαρτάται από συγκεκριμένο λειτουργικό σύστημα, οθόνη, κώδικα, δικτυακή υπηρεσία ή συσκευή που σταδιακά παύει να υποστηρίζεται. Η διατήρησή του μπορεί να απαιτεί εξομοίωση παλαιού περιβάλλοντος, μετανάστευση δεδομένων, λεπτομερή καταγραφή της συμπεριφοράς του και συμφωνίες με τον καλλιτέχνη για το ποια μεταβολή θεωρείται αποδεκτή.
Το LACMA δεν δημοσιοποίησε ακόμη πλήρη κατάλογο έργων, χρονοδιάγραμμα παρουσίασης ή αναλυτικό σχέδιο ψηφιακής συντήρησης. Επομένως, η έκταση της δωρεάς είναι γνωστή, αλλά οι πρακτικοί όροι της ενσωμάτωσης παραμένουν ανοιχτοί. Αυτό έχει σημασία, καθώς ο αριθμός των έργων από μόνος του δεν εγγυάται ότι το κοινό θα αποκτήσει γρήγορα πρόσβαση σε αυτά.
Η δωρεά συνδέεται επίσης με μια ευρύτερη δραστηριότητα του μουσείου. Το Art + Technology Lab του LACMA[2] υποστηρίζει εδώ και χρόνια καλλιτέχνες που δουλεύουν με αναδυόμενες τεχνολογίες, από επαυξημένη πραγματικότητα και παιχνίδια έως πειραματικές επιστημονικές εφαρμογές. Η νέα προσθήκη στη συλλογή μεταφέρει μέρος αυτής της έμφασης από την παραγωγή και τον πειραματισμό στη συλλεκτική και ιστοριογραφική λειτουργία.
Γιατί έχει σημασία πέρα από το Λος Άντζελες
Τα μεγάλα μουσεία διαμορφώνουν πρότυπα. Όταν ένα ίδρυμα του μεγέθους του LACMA συγκροτεί συστηματικά συλλογή ψηφιακής τέχνης, οι επιλογές του για τεκμηρίωση, δικαιώματα, αποθήκευση και παρουσίαση μπορούν να επηρεάσουν μικρότερους οργανισμούς. Αυτό αφορά ιδιαίτερα μουσεία που έχουν ήδη ψηφιοποιήσει συλλογές, αλλά δεν διαθέτουν ακόμη πολιτική για έργα που γεννήθηκαν ψηφιακά.
Η παρουσία έργων τεχνητής νοημοσύνης προσθέτει νέα ερωτήματα. Ένα μουσείο χρειάζεται να γνωρίζει ποιο μοντέλο, ποια δεδομένα και ποια διαδικασία συνέβαλαν στη δημιουργία, αλλά και αν το έργο παραμένει λειτουργικό όταν το αρχικό σύστημα αλλάξει ή αποσυρθεί. Χρειάζεται ακόμη να διακρίνει ανάμεσα στη διατήρηση του τελικού αποτελέσματος και στη διατήρηση της διαδικασίας που το παρήγαγε.
Η δωρεά, συνεπώς, δεν είναι μόνο αύξηση του αριθμού των αντικειμένων μιας συλλογής. Είναι δέσμευση για μακρόχρονη φροντίδα έργων των οποίων το υλικό υπόστρωμα αλλάζει γρήγορα. Η πραγματική της αξία θα κριθεί όταν το LACMA παρουσιάσει ποια έργα επέλεξε, πώς θα τα τεκμηριώσει και με ποιον τρόπο θα εξασφαλίσει ότι θα παραμείνουν προσβάσιμα μετά την τεχνολογική πλατφόρμα της εποχής τους.
