Ένα νέο γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο ανοίγει επίσημα τη συμμετοχή σε έργα μυθοπλασίας που έχουν γραφτεί από άνθρωπο σε συνεργασία με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Το Prix Pascal de Littérature IA δέχεται αδημοσίευτα χειρόγραφα στα γαλλικά από υποψηφίους οποιασδήποτε εθνικότητας ή χώρας κατοικίας. Σε αντίθεση με διαγωνισμούς που απαγορεύουν ή προσπαθούν να ανιχνεύσουν τη χρήση AI, ζητά από τους συμμετέχοντες να την τεκμηριώσουν. Η επίσημη ιστοσελίδα[1] και ο κανονισμός του βραβείου[2] ορίζουν ως προθεσμία την 30ή Νοεμβρίου, στις 23:59 ώρα Παρισιού, ενώ ο νικητής προβλέπεται να ανακοινωθεί στις αρχές Δεκεμβρίου.
Χειρόγραφο και τεχνικός φάκελος
Η συμμετοχή αποτελείται από τρία μέρη. Το πρώτο είναι μια «graine», ένα σύντομο κείμενο περίπου 4.000 χαρακτήρων που παρουσιάζει την αρχική ιδέα. Το δεύτερο είναι αδημοσίευτο χειρόγραφο περίπου 300.000 χαρακτήρων. Το τρίτο είναι τεχνικός φάκελος όπου περιγράφονται το μοντέλο AI, τα prompts, οι μέθοδοι και τυχόν εξειδικευμένοι agents που χρησιμοποιήθηκαν. Ο φάκελος δεν προβλέπεται να δημοσιοποιηθεί. Θα είναι διαθέσιμος μόνο στην επιτροπή ανάγνωσης και στην κριτική επιτροπή. Το χειρόγραφο κατατίθεται ανώνυμα, όπως προβλέπουν η επίσημη ιστοσελίδα[1] και ο κανονισμός[2]. Οι οργανωτές δηλώνουν ότι το βραβείο αξιολογεί το λογοτεχνικό αποτέλεσμα και όχι την τεχνολογική πολυπλοκότητα της διαδικασίας. Δέχονται όλα τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και δεν καθορίζουν ένα ελάχιστο ή μέγιστο ποσοστό ανθρώπινης ή μηχανικής συμβολής. Αυτό αφήνει ανοικτό ένα βασικό ερώτημα: δύο έργα που έχουν χρησιμοποιήσει AI με εντελώς διαφορετικό τρόπο, για παράδειγμα για γλωσσική επιμέλεια και για παραγωγή μεγάλου μέρους της αφήγησης, θα διαγωνιστούν στην ίδια κατηγορία.
Από την υποψία στην υποχρεωτική δήλωση
Η δημιουργία του βραβείου συμπίπτει με έντονες αντιπαραθέσεις στη γαλλική και διεθνή λογοτεχνική αγορά σχετικά με έργα που φέρονται να έχουν χρησιμοποιήσει AI χωρίς προηγούμενη δήλωση, τις οποίες καταγράφει και ρεπορτάζ του The Guardian[4]. Το Euronews[3] συνδέει το λανσάρισμα με την πρόσφατη υπόθεση του συγγραφέα Thélyson Orélien και με ευρύτερες διαφωνίες γύρω από τη χρήση AI σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Το Prix Pascal επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή τη συνθήκη: η χρήση της τεχνολογίας δεν αποτελεί λόγο αποκλεισμού, αλλά η δήλωσή της αποτελεί όρο συμμετοχής. Το μοντέλο αυτό δεν απαντά από μόνο του στα ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων. Ο κανονισμός απαιτεί από τον υποψήφιο να βεβαιώσει ότι το έργο είναι απαλλαγμένο από δικαιώματα τρίτων και ότι τηρήθηκαν οι όροι των εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν. Δεν εξηγεί, όμως, πώς θα ελέγχονται αυτοί οι ισχυρισμοί ή πώς θα αντιμετωπίζεται περιεχόμενο που μοιάζει υπερβολικά με υφιστάμενο έργο.
Ασυνέπειες στα επίσημα στοιχεία
Τα υλικά του βραβείου δεν είναι ακόμη απολύτως συνεπή. Ο πλήρης κανονισμός αναφέρει έξι μέλη στην κριτική επιτροπή και έναρξη υποβολών στις 21 Οκτωβρίου. Η κεντρική ιστοσελίδα αναφέρει πέντε μέλη και άνοιγμα στις 20 Οκτωβρίου. Η διαφορά καταγράφεται στα δύο επίσημα τεκμήρια, την ιστοσελίδα[1] και τον κανονισμό[2]. Ασάφεια υπάρχει και ως προς το έπαθλο. Η ιστοσελίδα αναφέρεται σε «dotation» και δημοσίευση, ενώ ο κανονισμός κατοχυρώνει τη δημοσίευση του έργου και μια εκστρατεία προβολής χωρίς να προσδιορίζει χρηματικό ποσό. Επομένως, δεν μπορεί ακόμη να παρουσιαστεί ως βραβείο με συγκεκριμένη χρηματική αμοιβή. Οι ασυνέπειες δεν ακυρώνουν την ύπαρξη του διαγωνισμού, αλλά απαιτούν διευκρίνιση πριν από την υποβολή. Το ενδιαφέρον της πρωτοβουλίας βρίσκεται προς το παρόν περισσότερο στη θεσμική της πρόταση: αντί να προσποιείται ότι η AI απουσιάζει από τη συγγραφή, ζητά να γίνει μέρος του φακέλου αξιολόγησης.
