Το αν μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να χρησιμοποιεί εκατομμύρια στίχους για την εκπαίδευση ενός γλωσσικού μοντέλου χωρίς άδεια βρέθηκε στο επίκεντρο ακρόασης σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνιας.
Η Anthropic ζήτησε από τη δικαστή Eumi Lee να κρίνει ότι η εκπαίδευση του Claude με προστατευμένους στίχους καλύπτεται από το αμερικανικό δόγμα του fair use. Αντίθετα, οι μουσικοί εκδότες Universal Music Publishing, Concord και ABKCO υποστήριξαν ότι η χρήση δεν είναι θεμιτή, επειδή το σύστημα μπορεί να παράγει στίχους που ανταγωνίζονται ή υποκαθιστούν ανθρώπινα έργα.
Η ακρόαση της 21ης Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε χωρίς απόφαση. Η δικαστής υπέβαλε ερωτήματα και στις δύο πλευρές, ιδιαίτερα ως προς το εάν έχει αποδειχθεί πραγματική ζημία στην αγορά των στίχων, όπως καταγράφεται στο ρεπορτάζ για την ακρόαση[1].
Η διαφορά ανάμεσα στην εκπαίδευση και στο αποτέλεσμα
Η υπόθεση δεν περιορίζεται στο αν οι στίχοι αντιγράφηκαν σε σύνολα δεδομένων. Ένα δεύτερο σκέλος αφορά το τι μπορεί να παράγει το σύστημα όταν δέχεται εντολές από χρήστες.
Η Anthropic υποστηρίζει ότι η χρήση των δεδομένων είναι μετασχηματιστική, καθώς οι στίχοι δεν αποθηκεύονται για να λειτουργήσουν ως συμβατική βάση αναζήτησης, αλλά αξιοποιούνται για την εκμάθηση γλωσσικών συσχετισμών και την ανάπτυξη ενός συστήματος γενικής χρήσης. Η θέση της Anthropic για το fair use[2] είναι ότι οι εκδότες δεν έχουν παρουσιάσει συγκεκριμένα περιστατικά μετρήσιμης απώλειας ζήτησης για τα πρωτότυπα έργα.
Οι εκδότες απαντούν ότι η αξιολόγηση δεν μπορεί να σταματήσει στο τεχνικό στάδιο της εκπαίδευσης. Υποστηρίζουν ότι ένα μοντέλο που παράγει νέους στίχους ή αναπαράγει προστατευμένα αποσπάσματα μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνιστικό περιεχόμενο στην ίδια αγορά.
Σύμφωνα με το επιχείρημα που παρουσίασε ο δικηγόρος τους στην ακρόαση, το Claude είχε δεχθεί σχεδόν 120.000 αιτήματα για παραγωγή «συνθετικών» στίχων σε περίοδο έξι μηνών. Ο αριθμός αποτελεί ισχυρισμό της πλευράς των εκδοτών και δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί ως δικαστικό συμπέρασμα.
Μια υπόθεση που άρχισε το 2023
Οι Universal, Concord και ABKCO προσέφυγαν αρχικά κατά της Anthropic το 2023. Η αγωγή αφορούσε στίχους εκατοντάδων τραγουδιών και υποστήριζε ότι το Claude μπορούσε, υπό ορισμένες συνθήκες, να αναπαράγει προστατευμένο υλικό ακόμη και όταν ο χρήστης δεν ζητούσε ρητά τους αυθεντικούς στίχους.
Στην επικαιροποιημένη αγωγή τους[3], οι εκδότες ισχυρίζονται επίσης ότι εργαζόμενοι και συνεργάτες της Anthropic χρησιμοποίησαν εντολές που ζητούσαν συγκεκριμένους στίχους κατά την ανάπτυξη και αξιολόγηση των μοντέλων. Οι ισχυρισμοί αυτοί παραμένουν θέσεις των εναγόντων και δεν αποτελούν τελεσίδικες διαπιστώσεις.
Η αρχική προσφυγή των εκδοτών το 2023[4] αποτέλεσε μία από τις πρώτες μεγάλες υποθέσεις για τη χρήση στίχων στην εκπαίδευση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης.
Οι δύο πλευρές έχουν ήδη συμφωνήσει στη διατήρηση τεχνικών περιορισμών που αποσκοπούν στην αποτροπή της αναπαραγωγής προστατευμένων στίχων. Η συμφωνία για τα φίλτρα, ωστόσο, δεν επιλύει το ξεχωριστό ερώτημα αν ήταν νόμιμη η χρήση των έργων στο στάδιο της εκπαίδευσης.
Γιατί η απόφαση θα έχει ευρύτερη σημασία
Η δικαστής Lee είναι η τρίτη ομοσπονδιακή δικαστής στη Βόρεια Καλιφόρνια που καλείται να εξετάσει το fair use στην εκπαίδευση παραγωγικής AI. Προηγούμενες αποφάσεις έδωσαν διαφορετικές έμφασεις.
Σε ξεχωριστή υπόθεση βιβλίων, το δικαστήριο είχε δεχθεί ότι η εκπαίδευση μοντέλου μπορούσε να είναι μετασχηματιστική. Σε άλλη υπόθεση κατά της Meta, το αποτέλεσμα ήταν επίσης ευνοϊκό για την εταιρεία, αλλά το δικαστήριο προειδοποίησε ότι η εκπαίδευση AI δεν αποτελεί αυτομάτως fair use σε κάθε περίπτωση και ότι η επίδραση στην αγορά μπορεί να αλλάξει την αξιολόγηση.
Οι στίχοι δημιουργούν ιδιαίτερη περίπτωση. Είναι σύντομα έργα, μπορούν να αναπαραχθούν σε σημαντικό ποσοστό μέσα σε μικρή απάντηση και διαθέτουν οργανωμένη αγορά αδειοδότησης. Τα χαρακτηριστικά αυτά επιτρέπουν στους εκδότες να υποστηρίξουν ότι η υπόθεση διαφέρει από την εκπαίδευση με ολόκληρα βιβλία.
Η επικείμενη απόφαση δεν θα επιλύσει από μόνη της όλες τις διαφορές γύρω από την παραγωγική AI. Μπορεί, όμως, να δείξει πόσο βάρος δίνουν τα δικαστήρια στη σχέση ανάμεσα στα δεδομένα εκπαίδευσης, στις δυνατότητες του τελικού μοντέλου και στην ύπαρξη μιας αγοράς αδειοδότησης.
Μέχρι να εκδοθεί η απόφαση, κανένα από τα επιχειρήματα των δύο πλευρών δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως οριστική ερμηνεία του αμερικανικού δικαίου.
