Είκοσι καλλιτέχνες και πολιτιστικοί οργανισμοί στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μοιραστούν επιχορηγήσεις συνολικού ύψους 2,75 εκατ. δολαρίων για να αναπτύξουν τεχνολογίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των παραστατικών τεχνών. Η πρώτη ομάδα του προγράμματος Artists Make Technology ανακοινώθηκε στις 28 Οκτωβρίου στο Mozilla Festival της Βαρκελώνης και περιλαμβάνει έργα ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης, απτικών συστημάτων, χωρικού ήχου, μεικτής πραγματικότητας και καταγραφής κίνησης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Mozilla Foundation[1], η πρωτοβουλία έχει τριετή διάρκεια και συνολικό στόχο 11 εκατ. δολαρίων. Μέχρι σήμερα έχουν συγκεντρωθεί 8 εκατ. δολάρια, ενώ η πρώτη ομάδα επιλέχθηκε ανάμεσα σε 392 αιτήσεις. Κάθε επιχορήγηση μπορεί να φτάσει τα 150.000 δολάρια και το πρόγραμμα σχεδιάζει να υποστηρίξει έως 40 έργα συνολικά.

Εργαλεία σχεδιασμένα από τους ανθρώπους που θα τα χρησιμοποιήσουν

Η ιδιαιτερότητα του προγράμματος δεν βρίσκεται μόνο στο αντικείμενο των έργων, αλλά και στο ποιος καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές. Η επίσημη περιγραφή του Doris Duke Foundation[2] παρουσιάζει το Artists Make Technology ως υποδομή που συνδέει άμεση χρηματοδότηση, ανάπτυξη επαγγελματικών διαδρομών και ανταλλαγή γνώσης. Στόχος είναι οι καλλιτέχνες να συμμετέχουν στον σχεδιασμό των τεχνολογιών και όχι απλώς να προσαρμόζονται σε προϊόντα που έχουν δημιουργηθεί για άλλες αγορές.

Τα επιλεγμένα έργα δείχνουν τι σημαίνει αυτή η αντιστροφή στην πράξη. Το Nafas αναπτύσσει μηχανή μετατροπής ήχου σε MIDI για τη μετάφραση και τεκμηρίωση του αραβικού maqam και άλλων μικροτονικών παραδόσεων, σε ένα περιβάλλον λογισμικού που συχνά θεωρεί δεδομένη τη δυτική δωδεκάφθογγη κλίμακα. Η Extreme Lengths Productions σχεδιάζει ένα εξάποδο ρομπότ ως χορογραφικό συνεργάτη για ανάπηρους χορευτές. Στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, ένα έργο απτικής αισθητικής αναπτύσσει φορετή τεχνολογία που μεταφέρει μουσικές συνθέσεις μέσω της αφής για κωφά και βαρήκοα άτομα.

Παράλληλα, το HowlRound Theatre Commons δημιουργεί ελεύθερο εργαλείο υποτιτλισμού για τις παραστατικές τέχνες, όπου η τεχνητή νοημοσύνη παράγει το αρχικό κείμενο και άνθρωπος το διορθώνει σε πραγματικό χρόνο. Άλλα έργα περιλαμβάνουν τρισδιάστατες σαρώσεις με LiDAR για ένα κοινοτικά ελεγχόμενο ψηφιακό μνημείο σε μουσικούς των μπλουζ, καθώς και ψηφιακό όργανο βασισμένο σε ηχογραφήσεις του πιάνου της βασίλισσας Liliʻuokalani για μουσικούς της Χαβάης και τη διασπορά.

Η ανεξάρτητη παρουσίαση του Forbes[3] επισημαίνει ότι πολλά από τα έργα ξεκινούν από ένα συγκεκριμένο κενό: οι δημιουργοί χρειάζονταν ένα εργαλείο που δεν υπήρχε και αποφάσισαν να το κατασκευάσουν. Αυτή η λογική μοιάζει με χρηματοδότηση πρώιμου σταδίου, χωρίς παραχώρηση μετοχικού κεφαλαίου, αλλά η βιωσιμότητα κάθε εργαλείου μετά το τέλος της επιχορήγησης παραμένει ανοικτό ζήτημα.

Από το πρωτότυπο στην πολιτιστική υποδομή

Το πρόγραμμα συνδέει την προσβασιμότητα με τον σχεδιασμό και όχι με μια μεταγενέστερη προσαρμογή. Συνδέει επίσης την ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά με τη δημιουργική επαναχρησιμοποίηση: ένα αρχείο ή μια τρισδιάστατη καταγραφή δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως τεκμήριο, αλλά ως υλικό για νέα καλλιτεχνική πρακτική, με έλεγχο από την κοινότητα που αφορά.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η μετατροπή των πρωτοτύπων σε εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν πέρα από τον αρχικό δημιουργό. Η δέσμευση αρκετών δικαιούχων να διαθέσουν κώδικα, τεχνικές προδιαγραφές ή τεκμηρίωση ανοικτά μπορεί να διευρύνει την επίδραση της χρηματοδότησης. Δεν εγγυάται, όμως, μακροχρόνια συντήρηση, τεχνική υποστήριξη ή υιοθέτηση από πολιτιστικούς οργανισμούς. Η πρώτη ομάδα θα συναντηθεί στο Ντιτρόιτ τον Νοέμβριο, όταν θα αρχίσει να φαίνεται ποια έργα μπορούν να περάσουν από την καλλιτεχνική ανάγκη σε κοινή πολιτιστική υποδομή.