Η πρώτη δημόσια εκδοχή της «Οδύσσειας» που δημιουργήθηκε με το Grok Imagine κυκλοφόρησε ως επεισόδιο επτά λεπτών, αρκετούς μήνες μετά την υπόσχεση του Έλον Μασκ για μια μεγάλου μήκους και «ιστορικά ακριβή» ταινία βασισμένη στο ομηρικό έπος. Το αποτέλεσμα δεν είναι ολοκληρωμένη ταινία αλλά η αρχή μιας σειράς σύντομων επεισοδίων, με ανθρώπινη δημιουργική ομάδα πίσω από τη χρήση του εργαλείου.
Σύμφωνα με την παρουσίαση της κυκλοφορίας από το Variety Australia[1], το πρώτο επεισόδιο αναρτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου από τον λογαριασμό Grok Imagine στο X. Στους συντελεστές αναφέρονται η εταιρεία παραγωγής Wonder Studios και ο σκηνοθέτης Dev Walker. Η διατύπωση έχει σημασία: η εικόνα δεν προέκυψε αυτόματα από ένα και μόνο αίτημα, αλλά από συνεργασία κινηματογραφιστών με ένα σύστημα παραγωγής εικόνας και βίντεο.
Η ίδια η ανάρτηση της Wonder Studios για τη συνεργασία[2] περιγράφει το έργο ως προσπάθεια να δοκιμαστούν τα όρια του Grok Imagine «στα χέρια των κινηματογραφιστών» της ομάδας. Αυτό διορθώνει μία συχνή παρανόηση γύρω από τέτοιες παραγωγές. Ο όρος «AI-generated» δεν σημαίνει απουσία ανθρώπινης επιλογής. Περιλαμβάνει σκηνοθετικές αποφάσεις, επιλογή και απόρριψη λήψεων, μοντάζ, ήχο και επαναληπτική παραγωγή υλικού.
Από την υπόσχεση στην οθόνη
Το επεισόδιο αφηγείται την αναχώρηση του Οδυσσέα για τον Τρωικό Πόλεμο και συμπυκνώνει την πορεία προς την Τροία σε λίγα λεπτά. Η τεχνική συνέπεια, όμως, δεν αρκεί για να συγκροτήσει πειστική αφήγηση. Η κίνηση των προσώπων, ο συγχρονισμός του διαλόγου και η συνέχεια ανάμεσα στα πλάνα παρουσιάζουν τις αστάθειες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν το παραγόμενο βίντεο μεγάλης διάρκειας.
Η κριτική αποτίμηση του WIRED[3] επισημαίνει ακριβώς αυτά τα προβλήματα: ασύμπτωτη κίνηση χειλιών και διαλόγου, βεβιασμένο ρυθμό και ελλιπή παρουσίαση των χαρακτήρων. Το περιοδικό σημειώνει επίσης την απόσταση ανάμεσα στην αρχική εξαγγελία και στο διαθέσιμο έργο. Αντί για ταινία μεγάλου μήκους, το κοινό έχει προς το παρόν ένα σύντομο κεφάλαιο.
Η επίκληση της «ιστορικής ακρίβειας» είναι ακόμη πιο προβληματική. Η «Οδύσσεια» είναι ποιητικό έργο που συνδυάζει μυθολογικά επεισόδια, λογοτεχνική επινόηση και στοιχεία διαφορετικών ιστορικών περιόδων. Δεν αποτελεί χρονικό που μπορεί απλώς να ανακατασκευαστεί πιστά. Κάθε οπτικοποίηση, είτε παράγεται από συνεργείο είτε από μοντέλο, προϋποθέτει ερμηνεία για τα πρόσωπα, τα κοστούμια, τη γλώσσα, τον χώρο και τον ρυθμό.
Τι πραγματικά δοκιμάζει το εγχείρημα
Η ουσιαστική είδηση δεν είναι ότι ένας αλγόριθμος «γύρισε» μόνος του τον Όμηρο. Είναι ότι μια εταιρεία παραγωγής χρησιμοποίησε ένα μοντέλο δημιουργίας βίντεο για να κατασκευάσει ένα μικρό αφηγηματικό έργο με δημόσια αναγνωρίσιμους ανθρώπινους συντελεστές. Το παράδειγμα φέρνει πιο κοντά ένα υβριδικό μοντέλο παραγωγής, όπου τα εργαλεία δημιουργούν υλικό και οι κινηματογραφιστές αναλαμβάνουν την επιλογή, τη συνοχή και την τελική μορφή.
Παράλληλα, το επεισόδιο δείχνει τα σημερινά όρια αυτής της μεθόδου. Η οπτική εντύπωση μπορεί να παραχθεί γρήγορα, αλλά η διάρκεια αποκαλύπτει ασυνέχειες που μία μεμονωμένη εικόνα ή ένα ολιγόλεπτο δείγμα κρύβει ευκολότερα. Η αφήγηση απαιτεί σταθερούς χαρακτήρες, χωρική συνέχεια, ερμηνευτική πρόθεση και έλεγχο του ρυθμού. Αυτά δεν προκύπτουν αυτόματα από την τεχνική ποιότητα των καρέ. Χρειάζονται επίσης σαφείς κανόνες για την αναγνώριση των συντελεστών, την προέλευση του υλικού εκπαίδευσης και τα δικαιώματα πάνω στο τελικό έργο, ζητήματα που οι αναρτήσεις της παραγωγής δεν αναλύουν.
Για ένα ελληνικό πολιτιστικό κοινό, η συγκεκριμένη «Οδύσσεια» έχει πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή μετατρέπει ένα κεντρικό κείμενο της αρχαίας γραμματείας σε πεδίο δοκιμής της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα δεν καταργεί τη διασκευή ως ανθρώπινη πράξη. Αντίθετα, κάνει πιο ορατό ότι η επιλογή, η ερμηνεία και η ευθύνη παραμένουν ανθρώπινες, ακόμη και όταν ένα μεγάλο μέρος της εικόνας παράγεται από μοντέλο.
