Οι συνθέτες μουσικής για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση στην Αυστραλία οργανώνουν δημόσια παρέμβαση κατά της χρήσης έργων τους για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς προηγούμενη συναίνεση και αμοιβή. Η καμπάνια «Human Made» της Australian Guild of Screen Composers θα παρουσιαστεί στα Screen Music Awards στο Μπρίσμπεϊν στις 28 Οκτωβρίου, με τους συμμετέχοντες να φορούν κονκάρδες σε σχήμα δίσκου με το σύμβολο του copyright.
Η πρωτοβουλία δεν απορρίπτει συνολικά την τεχνητή νοημοσύνη. Ζητά να αντιστραφεί η προεπιλογή: αντί η εκπαίδευση σε προστατευόμενη μουσική να θεωρείται επιτρεπτή μέχρι να αντιδράσει ο δημιουργός, οι εταιρείες να εξασφαλίζουν άδεια εκ των προτέρων και να πληρώνουν όσους επιλέγουν να συμμετάσχουν.
Η θέση αυτή αποτυπώνεται στην επίσημη πολιτική της AGSC για την τεχνητή νοημοσύνη[1], η οποία δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου μετά από εργασία επιτροπής και έρευνα στα μέλη της ένωσης. Οι επτά άξονες περιλαμβάνουν συναίνεση, αδειοδότηση, διαφάνεια για τα δεδομένα εκπαίδευσης, γνωστοποίηση της χρήσης AI σε οπτικοακουστικές παραγωγές και συνεχή αμοιβή όταν η μουσική χρησιμοποιείται στην εκπαίδευση μοντέλων.
Μια καμπάνια με συγκεκριμένο πολιτικό χρόνο
Η καμπάνια εμφανίζεται ενώ το αυστραλιανό κοινοβούλιο εξετάζει εκ νέου τις ρυθμίσεις πνευματικών δικαιωμάτων για την τεχνητή νοημοσύνη. Η AGSC αναφέρει ότι κοινοβουλευτική επιτροπή ζήτησε στις 12 Οκτωβρίου να εξεταστούν οι ισχύουσες ρυθμίσεις και ότι η έκθεσή της αναμένεται στις 30 Νοεμβρίου. Συνεπώς, η παρέμβαση δεν είναι απλώς συμβολική δράση μιας τελετής βραβείων. Στοχεύει σε μια περίοδο κατά την οποία μπορεί να αλλάξει η πρόσβαση των εταιρειών AI σε προστατευόμενο πολιτιστικό υλικό.
Στην ανεξάρτητη κάλυψη του The Music Network[2], ο συνθέτης Antony Partos, επικεφαλής της καμπάνιας και πρόεδρος της επιτροπής εργασιακών σχέσεων της AGSC, υποστηρίζει ότι η μουσική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δωρεάν υλικό εκπαίδευσης. Η πρόταση της ένωσης είναι ένα σύστημα αδειών που θα αποζημιώνει τους δημιουργούς οι οποίοι συναινούν, αξιοποιώντας τη λογική συλλογικής διαχείρισης που ήδη εφαρμόζεται στη μουσική.
Η επιλογή των Screen Music Awards ως τόπου παρουσίασης δίνει στην καμπάνια ορατότητα μέσα στην ίδια την επαγγελματική κοινότητα. Η ανακοίνωση της APRA AMCOS για τη διοργάνωση[3] επιβεβαιώνει ότι η τελετή θα πραγματοποιηθεί στις 28 Οκτωβρίου στο Fortitude Music Hall και ότι ο Partos περιλαμβάνεται στους συνθέτες με τέσσερις υποψηφιότητες.
Το ανοιχτό ζήτημα της ανθρώπινης πατρότητας
Η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της παρέμβασης αφορά τη διαδρομή της μουσικής μέσα στην παραγωγή. Η κλαδική αναφορά του Campaign Brief[4] μεταφέρει τον ισχυρισμό του Partos ότι συνθέτες καλούνται ήδη να αναδημιουργήσουν κομμάτια που παρήχθησαν από AI, ώστε οι παραγωγές να μπορούν να εμφανίσουν ανθρώπινο δημιουργό. Ο ισχυρισμός δεν συνοδεύεται από δημοσιοποιημένα παραδείγματα και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μαρτυρία του κλάδου, όχι ως ανεξάρτητα επαληθευμένο μέγεθος.
Ωστόσο, περιγράφει ένα ουσιαστικό πρόβλημα. Αν ένας συνθέτης καλείται να μιμηθεί ένα συνθετικό κομμάτι, δεν γνωρίζει απαραίτητα ποια έργα συνέβαλαν στη δημιουργία του ούτε αν χρησιμοποιήθηκαν νόμιμα. Η τελική ανθρώπινη υπογραφή δεν λύνει από μόνη της το ερώτημα της προέλευσης. Μπορεί αντίθετα να μεταφέρει την ευθύνη στον τελευταίο κρίκο της παραγωγής, ενώ το μοντέλο και τα δεδομένα του παραμένουν αδιαφανή.
Για τον ευρωπαϊκό και ελληνικό πολιτιστικό τομέα, η αυστραλιανή συζήτηση έχει άμεση αναλογία. Η αδειοδότηση, η δυνατότητα εξαίρεσης, η διαφάνεια των συνόλων δεδομένων και η απόδοση αμοιβών βρίσκονται στον πυρήνα της διεθνούς διαμάχης για την παραγωγική AI. Η «Human Made» προσθέτει ένα σαφές συνδικαλιστικό αίτημα, με πιθανή αξία και για τις ευρωπαϊκές συλλογικές οργανώσεις δημιουργών: η τεχνολογική καινοτομία να μην προϋποθέτει σιωπηρή παραίτηση των δημιουργών από τον έλεγχο των έργων τους.
