Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη και την πνευματική ιδιοκτησία μετακινείται σταδιακά από τις γενικές αρχές σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Από τις 2 Αυγούστου 2025 εφαρμόζονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι κανόνες του AI Act για τους παρόχους μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης γενικού σκοπού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι οι πάροχοι πρέπει να καταρτίζουν τεχνική τεκμηρίωση, να ενημερώνουν όσους ενσωματώνουν τα μοντέλα σε άλλα συστήματα, να εφαρμόζουν πολιτική συμμόρφωσης με το ενωσιακό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας και να δημοσιεύουν επαρκώς λεπτομερή περίληψη του περιεχομένου που χρησιμοποιήθηκε στην εκπαίδευση. Η υποχρέωση περιλαμβάνει και τον σεβασμό των δηλώσεων με τις οποίες οι δικαιούχοι επιφυλάσσουν τα δικαιώματά τους.
Διαφάνεια, όχι πλήρης κατάλογος
Μια περίληψη εκπαίδευσης δεν ισοδυναμεί με αναλυτικό κατάλογο κάθε βιβλίου, εικόνας ή ηχογράφησης. Μπορεί όμως να δώσει σε δημιουργούς, εκδότες και οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης περισσότερα στοιχεία για τις κατηγορίες και τις βασικές πηγές δεδομένων. Αυτό είναι απαραίτητο για να μπορεί να εξεταστεί αν τηρήθηκαν οι επιφυλάξεις δικαιωμάτων και αν απαιτείται άδεια.
Η μελέτη του EUIPO για την παραγωγική ΤΝ και το copyright χαρτογραφεί ακριβώς αυτό το δύσκολο πεδίο: από τη συλλογή δεδομένων και τη διατήρηση επιφυλάξεων μέχρι τις τεχνικές λύσεις διαφάνειας. Δεν λύνει όλες τις διαφορές, δείχνει όμως ότι η συμμόρφωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή σημείωση στους όρους χρήσης.
Τι σημαίνει για έναν πολιτιστικό οργανισμό
Μουσεία, αρχεία, εκδότες και εταιρείες παραγωγής χρειάζονται πλέον σαφή απογραφή των δικαιωμάτων που συνοδεύουν το ψηφιακό τους υλικό. Πρέπει να γνωρίζουν ποια έργα είναι κοινό κτήμα, ποια διατίθενται με ανοικτή άδεια και ποια επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν μόνο για συγκεκριμένους σκοπούς.
Αν ένας οργανισμός αγοράζει υπηρεσία ΤΝ, πρέπει επίσης να ζητά τεκμηρίωση για το μοντέλο, την προέλευση των δεδομένων και τους όρους χρήσης των εισόδων του. Το AI Act δεν καταργεί τις αβεβαιότητες του copyright. Δημιουργεί όμως ένα πρώτο επίπεδο λογοδοσίας που επιτρέπει στη συζήτηση να στηρίζεται σε περισσότερα στοιχεία.
