Μια νέα αγωγή κατά στελεχών και μελών του διοικητικού συμβουλίου της Alphabet μεταφέρει τη σύγκρουση για τα δεδομένα εκπαίδευσης της τεχνητής νοημοσύνης από τους δημιουργούς στους ίδιους τους μετόχους της εταιρείας. Ο μέτοχος Phil Rosen υποστηρίζει ότι η διοίκηση γνώριζε τους νομικούς κινδύνους από τη χρήση προστατευμένων έργων και φωνητικών δεδομένων, αλλά δεν άσκησε επαρκή εποπτεία. Μεταξύ των προϊόντων που κατονομάζονται βρίσκεται η οικογένεια μοντέλων παραγωγής μουσικής Lyria της Google.

Η υπόθεση Rosen v. Pichai κατατέθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2026 στο ομοσπονδιακό δικαστήριο της Βόρειας Περιφέρειας του Ιλινόι. Το δημόσιο μητρώο της υπόθεσης[1] καταγράφει ως εναγόμενους τον Sundar Pichai, τους συνιδρυτές Larry Page και Sergey Brin και ακόμη δέκα διευθυντικά στελέχη ή μέλη του διοικητικού συμβουλίου. Πρόκειται για παράγωγη αγωγή μετόχου, δηλαδή ο Rosen ενεργεί στο όνομα της Alphabet και τυχόν αποζημίωση θα κατευθυνόταν στην εταιρεία, όχι στους μουσικούς ή στον ίδιο προσωπικά.

Σύμφωνα με το αναλυτικό ρεπορτάζ του Music Business Worldwide[2], η αγωγή αποδίδει στην εταιρεία χρήση ηχογραφήσεων, μουσικών συνθέσεων, στίχων και ανθρώπινων φωνών χωρίς την απαιτούμενη άδεια ή αποζημίωση. Οι ισχυρισμοί αφορούν τα Lyria, Lyria 2, Lyria 3, MuLan και MusicLM, αλλά και προϊόντα φωνής. Η Alphabet και τα φυσικά πρόσωπα που κατονομάζονται δεν είχαν καταθέσει απάντηση επί της ουσίας στο δημόσιο μητρώο κατά τον έλεγχο των πηγών.

Η διαφορά από μια συνηθισμένη αγωγή πνευματικών δικαιωμάτων είναι ουσιαστική. Το δικόγραφο δεν ζητά από το δικαστήριο να αποζημιώσει συγκεκριμένους καλλιτέχνες για την αντιγραφή των έργων τους. Υποστηρίζει ότι τα στελέχη παραβίασαν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στην εταιρεία, επειδή επέτρεψαν μια στρατηγική που φέρεται να δημιούργησε νομική και οικονομική έκθεση. Ζητά αποζημιώσεις προς την Alphabet, επιστροφή αμοιβών και αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση, μεταξύ άλλων ισχυρότερη εποπτεία της συμμόρφωσης με το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας και τη νομοθεσία βιομετρικών δεδομένων του Ιλινόι.

Η μουσική βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματολογίας, επειδή η Google διαθέτει ταυτόχρονα την πλατφόρμα YouTube και μοντέλα που παράγουν νέα μουσική. Το δικόγραφο ισχυρίζεται ότι υλικό από το YouTube μετατράπηκε σε δεδομένα εκπαίδευσης και ότι η εταιρεία μπορούσε να γνωρίζει τους δικαιούχους μέσω των δικών της συστημάτων. Πρόκειται για ισχυρισμούς του ενάγοντος, όχι για δικαστικά διαπιστωμένα γεγονότα. Επιπλέον, μέρος της μουσικής ενότητας βασίζεται σε προγενέστερη αγωγή ανεξάρτητων μουσικών κατά της Google.

Η ίδια η Google παρουσιάζει διαφορετική εικόνα. Στην επίσημη ανακοίνωση διάθεσης του Lyria 3 στο Gemini[3], αναφέρει ότι ανέπτυξε το σύστημα σε συνεργασία με τη μουσική κοινότητα, με προσοχή στις συμφωνίες δικαιωμάτων και πνευματικής ιδιοκτησίας. Δηλώνει επίσης ότι το μοντέλο προορίζεται για πρωτότυπη έκφραση, δεν σχεδιάστηκε για μίμηση συγκεκριμένων καλλιτεχνών και χρησιμοποιεί φίλτρα σύγκρισης των αποτελεσμάτων με υφιστάμενο περιεχόμενο. Τα παραγόμενα κομμάτια στο Gemini επισημαίνονται με το αόρατο ψηφιακό υδατογράφημα SynthID.

Ωστόσο, η τεχνική κάρτα του Lyria 3[4] περιγράφει γενικά το σύνολο εκπαίδευσης ως ηχητικά δεδομένα με λεζάντες διαφορετικού βαθμού λεπτομέρειας. Αναφέρει φιλτράρισμα, αφαίρεση διπλοτύπων και ελέγχους ποιότητας, αλλά δεν δημοσιοποιεί κατάλογο ηχογραφήσεων, δικαιούχων ή αδειών. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στις γενικές δηλώσεις υπεύθυνης ανάπτυξης και στην απαίτηση για συγκεκριμένη προέλευση δεδομένων τροφοδοτεί τόσο τις αγωγές δημιουργών όσο και τη νέα εταιρική διαφορά.

Η υπόθεση βρίσκεται στην αρχή της και δεν έχει παραγάγει απόφαση για το αν η εκπαίδευση του Lyria ήταν νόμιμη. Η σημασία της είναι αλλού: επιχειρεί να μετατρέψει το κόστος των διαφορών για πνευματικά και βιομετρικά δικαιώματα σε ζήτημα ευθύνης του διοικητικού συμβουλίου. Αν αυτή η νομική στρατηγική προχωρήσει, οι εταιρείες AI μπορεί να πιεστούν όχι μόνο από δημιουργούς και ρυθμιστικές αρχές, αλλά και από επενδυτές που ζητούν αποδείξεις για την προέλευση των δεδομένων, τις άδειες χρήσης και τους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου.