Τρεις προσκλήσεις συνολικού ύψους 20,5 εκατ. ευρώ για τη δημοσιογραφία, την πολυφωνία των μέσων και την παιδεία στα μέσα άνοιξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή[1] στο πλαίσιο του Creative Europe.
Οι αιτήσεις άρχισαν στις 22 Οκτωβρίου 2026, αλλά οι προσκλήσεις έχουν διαφορετικές προθεσμίες και όρους. Τα κονδύλια κατανέμονται σε 14 εκατ. ευρώ για δημοσιογραφικές συνεργασίες και στήριξη της πολυφωνίας, 3,5 εκατ. ευρώ για διασυνοριακά έργα παιδείας στα μέσα και 3 εκατ. ευρώ για έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό ταχείας αντίδρασης σε παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου.
Συνεργασίες και νέα μοντέλα για τα μέσα
Η μεγαλύτερη πρόσκληση, με συνολικό προϋπολογισμό 14 εκατ. ευρώ, χωρίζεται σε δύο θεματικές. Η πρώτη αφορά οργανισμούς που μπορούν να δημιουργήσουν και να διαχειριστούν χρηματοδοτικά σχήματα για τοπικά, περιφερειακά, κοινοτικά και κοινωφελή μέσα. Η δεύτερη χρηματοδοτεί διασυνοριακές συνεργασίες ανάμεσα σε δημοσιογραφικούς οργανισμούς.
Για τη θεματική των συνεργασιών διατίθενται 7 εκατ. ευρώ. Κάθε έργο μπορεί να λάβει έως 2 εκατ. ευρώ, με την ευρωπαϊκή συμμετοχή να καλύπτει έως το 80% των επιλέξιμων δαπανών. Η προθεσμία είναι η 4η Φεβρουαρίου 2027, σύμφωνα με την επίσημη πρόσκληση για δημοσιογραφικές συνεργασίες[2].
Οι προτάσεις πρέπει να κατατεθούν από κοινοπραξίες τουλάχιστον τριών οργανισμών από τρεις διαφορετικές χώρες που συμμετέχουν στο Creative Europe. Επιλέξιμοι είναι δημόσιοι, ιδιωτικοί και μη κερδοσκοπικοί δημοσιογραφικοί οργανισμοί, καθώς και ενώσεις μέσων, εκπαιδευτικοί φορείς, οργανισμοί κατάρτισης και δημοσιογραφικά ταμεία.
Η πρόσκληση δεν περιορίζεται στην κοινή παραγωγή ρεπορτάζ. Καλύπτει επίσης νέα επιχειρηματικά μοντέλα, εργαλεία ανάπτυξης κοινού, κοινές τεχνικές και συντακτικές προδιαγραφές, δίκτυα ανταλλαγής περιεχομένου ή δεδομένων, νέες μορφές newsroom και τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από μικρότερα μέσα.
Για ελληνικούς φορείς, η απαίτηση διασυνοριακής κοινοπραξίας σημαίνει ότι η αναζήτηση εταίρων πρέπει να προηγηθεί της πλήρους ανάπτυξης της πρότασης. Η Επιτροπή παραπέμπει στο εργαλείο αναζήτησης συνεργατών του Funding & Tenders Portal και στα εθνικά γραφεία Creative Europe.
Παιδεία στα μέσα με αναφορά στο AI
Η δεύτερη πρόσκληση για διασυνοριακά έργα παιδείας στα μέσα[3] διαθέτει 3,5 εκατ. ευρώ. Κάθε πρόταση μπορεί να ζητήσει έως 500.000 ευρώ για έργο διάρκειας έως δύο ετών, με ποσοστό συγχρηματοδότησης έως 70%. Η προθεσμία υποβολής είναι η 20ή Ιανουαρίου 2027.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους ενηλίκους εκτός του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος και σε ομάδες που δεν καλύπτονται επαρκώς από υφιστάμενα προγράμματα. Οι δράσεις μπορούν να περιλαμβάνουν εργαλεία, εκπαιδεύσεις, καμπάνιες, εκδηλώσεις και νέες μεθόδους για την κατανόηση του ψηφιακού πληροφοριακού περιβάλλοντος.
Η πρόσκληση αναφέρει ρητά την ανάγκη προσαρμογής στις αλλαγές που προκαλούν τα κοινωνικά δίκτυα, οι influencers και το περιεχόμενο που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό διευρύνει το πεδίο πέρα από την κλασική αναγνώριση ψευδών ειδήσεων. Περιλαμβάνει πλέον την κατανόηση της προέλευσης ενός περιεχομένου, των μηχανισμών διάδοσής του και των συνθετικών εικόνων, ήχων και κειμένων.
Οι κοινοπραξίες πρέπει να αποτελούνται από τουλάχιστον τρεις οργανισμούς σε τρεις χώρες. Μπορούν να συμμετέχουν μέσα ενημέρωσης, πανεπιστήμια, δημόσιες αρχές, ερευνητικοί οργανισμοί, εκπαιδευτικά ιδρύματα και πάροχοι τεχνολογίας.
Μηχανισμός προστασίας δημοσιογράφων
Η τρίτη πρόσκληση διαθέτει 3 εκατ. ευρώ για ένα διετές, πανευρωπαϊκό σύστημα παρακολούθησης παραβιάσεων της ελευθερίας του Τύπου και παροχής βοήθειας σε δημοσιογράφους που βρίσκονται υπό απειλή.
Το έργο πρέπει να καλύπτει τα κράτη μέλη, τις χώρες του Creative Europe και τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Οι προβλεπόμενες υπηρεσίες περιλαμβάνουν νομική και πρακτική υποστήριξη, προσωρινή στέγαση, υλικοτεχνική βοήθεια και αποστολές σε περιοχές όπου δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν απειλές. Η ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση μπορεί να φτάσει το 90% και η προθεσμία είναι η 27η Ιανουαρίου 2027. Ο σχεδιασμός βασίζεται στον ευρωπαϊκό μηχανισμό ταχείας αντίδρασης για την ελευθερία των μέσων[4].
Η συγκεκριμένη πρόσκληση απαιτεί κοινοπραξία τουλάχιστον δύο φορέων από δύο επιλέξιμες χώρες. Επιλέξιμοι είναι μη κερδοσκοπικοί και διεθνείς οργανισμοί, πανεπιστήμια, εκπαιδευτικά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα.
Το συνολικό πακέτο δεν αντιμετωπίζει τη δημοσιογραφία μόνο ως παραγωγή περιεχομένου. Συνδέει τη βιωσιμότητα των μέσων με την τεχνολογική προσαρμογή, την εκπαίδευση του κοινού και την ασφάλεια των επαγγελματιών. Η πραγματική χρησιμότητα για έναν υποψήφιο φορέα θα εξαρτηθεί από την έγκαιρη επιλογή της κατάλληλης θεματικής, την εξασφάλιση εταίρων και την πρόβλεψη της απαιτούμενης ίδιας συμμετοχής.
