Η Αυστραλία αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο της διεθνούς αντιπαράθεσης για τη χρήση μουσικής στην εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Η International Confederation of Music Publishers, η οποία εκπροσωπεί μεγάλους και ανεξάρτητους μουσικούς εκδότες, υποστηρίζει ότι έργα καλλιτεχνών όπως η Kylie Minogue και ο Nick Cave έχουν ήδη αξιοποιηθεί χωρίς προηγούμενη άδεια ή αποζημίωση.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η ICMP στην Guardian Australia, το Gemini της Google μπορούσε να αναπαράγει στίχους Αυστραλών δημιουργών. Η ένωση παρέπεμψε επίσης στο σύνολο δεδομένων LAION-DISCO-12M, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερα από 12,3 εκατ. μουσικά κομμάτια που συλλέχθηκαν από βίντεο του YouTube. Η παρουσία ενός έργου σε σύνολο δεδομένων ή η αναπαραγωγή στίχων δεν αποδεικνύει από μόνη της τον ακριβή τρόπο εκπαίδευσης ενός συγκεκριμένου μοντέλου. Ενισχύει, όμως, τα αιτήματα για διαφάνεια ως προς τις πηγές των δεδομένων.
Η νέα παρέμβαση έρχεται καθώς κοινοβουλευτική επιτροπή της Αυστραλίας επανεξετάζει το ισχύον καθεστώς πνευματικών δικαιωμάτων. Σε κοινή επιστολή προς τον πρωθυπουργό, η οποία περιγράφεται από την Guardian, η πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος της επιτροπής πρότειναν να εξεταστούν οι σημερινές ρυθμίσεις, με την προϋπόθεση ότι οι δημιουργοί θα διατηρούν τον έλεγχο και θα αμείβονται.
Η πίεση για ένα νέο μοντέλο αδειοδότησης
Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν η Αυστραλία θα καταργήσει συνολικά την προστασία των έργων. Η κυβέρνηση έχει αποκλείσει τη θέσπιση μιας γενικής εξαίρεσης εξόρυξης κειμένων και δεδομένων, η οποία θα επέτρεπε την εκπαίδευση εμπορικών μοντέλων χωρίς άδεια. Εξετάζει, ωστόσο, εναλλακτικές λύσεις, όπως ένα συλλογικό σύστημα αδειοδότησης με αμοιβή ή τη συνέχιση των εθελοντικών συμφωνιών μεταξύ εταιρειών AI και δικαιούχων.
Η γενική εισαγγελέας Michelle Rowland δήλωσε στις 29 Σεπτεμβρίου ότι η προτιμώμενη λύση είναι οι εθελοντικές άδειες. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι εξετάζονται μηχανισμοί διαφάνειας, έλεγχοι και κυρώσεις για παραβάσεις. Δεν έκλεισε πλήρως τη συζήτηση για άλλα μοντέλα, όπως ρυθμίσεις στις οποίες οι δημιουργοί θα πρέπει να δηλώσουν ότι δεν επιτρέπουν τη χρήση των έργων τους.
Εδώ βρίσκεται η κύρια ανησυχία του μουσικού κλάδου. Σε ένα σύστημα προηγούμενης συναίνεσης, η εταιρεία πρέπει να εντοπίσει τον δικαιούχο και να εξασφαλίσει άδεια. Σε ένα σύστημα εξαίρεσης, το έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέχρι ο δημιουργός να ζητήσει ρητά την απόσυρσή του. Για ανεξάρτητους μουσικούς και μικρούς εκδότες, η δεύτερη επιλογή μεταφέρει το κόστος επιτήρησης και διεκδίκησης σε όσους διαθέτουν τους λιγότερους πόρους.
Γιατί η απόφαση αφορά και την Ευρώπη
Η ICMP ισχυρίζεται ότι εταιρείες AI έχουν επιδιώξει ευνοϊκότερες ρυθμίσεις σε 62 χώρες και ότι η Αυστραλία είναι η μόνη που εξετάζει αυτή τη στιγμή μια τόσο ουσιαστική αλλαγή. Πρόκειται για δήλωση της ένωσης και όχι για ανεξάρτητα επαληθευμένη καταγραφή όλων των νομοθετικών διαδικασιών. Δείχνει, πάντως, πόσο μεγάλη διεθνή σημασία αποδίδει η μουσική βιομηχανία στην αυστραλιανή συζήτηση.
Μια ρύθμιση που επιτρέπει μαζική αδειοδότηση ή ευκολότερη χρήση προστατευόμενων έργων θα μπορούσε να προσελκύσει επενδύσεις σε υποδομές AI. Θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει ένα πρότυπο που θα επικαλούνται εταιρείες σε άλλες αγορές.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την πιθανή αλυσιδωτή επίδραση. Η μουσική κυκλοφορεί παγκόσμια, τα σύνολα εκπαίδευσης δεν ακολουθούν εύκολα εθνικά σύνορα και οι συμβάσεις αδειοδότησης συχνά καλύπτουν πολλές δικαιοδοσίες. Αν μία μεγάλη αγορά μειώσει το επίπεδο προηγούμενης συναίνεσης, η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει και έργα δημιουργών που βρίσκονται αλλού.
Η αυστραλιανή διαμάχη δείχνει ότι η επόμενη φάση της πολιτικής για τη δημιουργική AI δεν θα αφορά μόνο το αν προστατεύεται ένα έργο. Θα αφορά ποιος πρέπει να ζητά την άδεια, ποιος αποδεικνύει τη χρήση και ποιος πληρώνει το κόστος της επιβολής των δικαιωμάτων.
